“Ik merk het in mijn wijk: natuurlijk is de islam een probleem. Overigens met name de islam in combinatie met ongeletterdheid. Het is: weinig eigen opvattingen hebben over het goede leven. Weinig houvast hebben aan opleiding en werk, angstig zijn voor onze samenleving en daarbij heel bevattelijk worden voor wat de imam vindt. Die dan vaak heel conservatief is.”

Dames en heren, we gaan even aan tekstexegese doen. Want zegt Femke Halsema hier nou echt dat de islam een achterlijke cultuur is? Lopen moslims uit pure onwetendheid en angst werkelijk massaal achter imams uit de zandbak aan zonder flauw benul van het ‘goede leven’ (postmoderne modeterm voor mensen die ethisch houvast zoeken)? Goed, daar gaan we.

Eerste zin. Femke schetst een persoonlijke omstandigheid. Het ene moment ben je een keurige grachtengordel-liberaal, maar dan komt je kind van school met een opinie uit de onderbuik van de multiculturele samenleving en krijg je spontaan lust je haar te laten blonderen. Ik herken het, maar het lijkt me toch geen goed excuus voor generalisaties van het type ‘de islam is een probleem’. Incidenten uit je privéleven zijn geen gelukkige basis voor politieke stellingname.

Tweede zin. Femke nuanceert door sociaal-economische omstandigheden erbij te betrekken. Dat ‘met name’ blijft echter suggereren dat er ook een intrinsiek probleem met de islam is. Derde zin: die lui hebben weinig eigen opvattingen. Tsja, het gros van de Nederlandse bevolking heeft geen eigen opvattingen. Als dat mensen te verwijten valt, kun je iedereen die geen filosofiecolleges gevolgd heeft wel tot simpele ziel uitroepen (en zo uitnodigen je een arrogante regent te noemen).

Vierde zin: mensen hebben weinig houvast en daardoor lopen ze achter de verkeerde types aan. In wezen is dit het argument tegen de vreemde: jij ontleent geen zekerheid aan de zaken waar ik mijn zekerheid aan ontleen, daarom houd je er andere ideeën op na dan ik over de inrichting van het bestaan, waardoor ik het moeilijk vind je een plek te geven in mijn leven. De oplossing van Geert Wilders (wiens achterban ook niet uitblinkt in eigen meningsvorming, is mijn indruk) is dergelijke vreemden uit de samenleving te verwijderen. Femkes missie is hen meer te maken zoals zij, zodat ze ophouden vreemden te zijn.

Dat blijkt ook uit de hoofddoekjespassage in hetzelfde interview. Vanuit haar juridische wereldbeeld vindt Femke met enige tegenzin dat vrouwen het recht hebben een hoofddoekje te dragen, omdat dit een persoonlijke vrijheid is. Als moslima’s vanuit die liberale basis tot een keuze voor conservatieve kleding zouden komen, zou Femke er helemaal geen probleem mee hebben, omdat die vrouwen dan dezelfde denkwijze te volgen als zijzelf. Maar zo is het in werkelijkheid niet en dat maakt het moeilijker verteerbaar.

Al met al lijkt de hele passage rationeel gesproken voort te komen uit een enthousiasme voor emancipatie dat diepe wortels heeft in GroenLinks. Maar er zit een emotionele ondertoon van islamofobie in waar ik niet erg gelukkig van word. Wordt vermoedelijk vervolgd.