Met alle respect, maar het begint er toch een beetje op te lijken dat Jolande Sap zich in haar eerste grote debat als fractievoorzitter in de nesten aan het werken is. Gevangen tussen een onwillige achterban, die niets meer met militaire actie in Afghanistan te maken wil hebben, een een committment om het land niet in de steek te laten, neemt ze haar toevlucht tot het stellen van voorwaarden.

De getrainde politie-agenten mogen niet ingezet worden voor offensieve taken. De regering moet daar een contract voor afsluiten met de Afghanen en vervolgens aan GroenLinks garanderen dat ze sancties zal opleggen aan de Afghanen als die zich er niet aan houden. Jolande wil ook een verzekering dat de F16 ‘zeer terughoudend’ ingezet zullen worden. Dat is vragen om ellende. Want zelfs al krijg je al die garanties, wat is daar dan de werkelijke waarde van? Ik zou zeggen: nakko.

Natuurlijk geloof ik meteen dat Jolande en haar fractie gewetensvol te werk gaan en een mooie middenweg voor ogen hebben waar ze achter kunnen staan. Maar door het lange twijfelen dreigt GroenLinks sowieso de verliezer te worden. Of we gaan uiteindelijk akkoord met garanties van een kabinet dat zelf niet in die garanties gelooft, en betalen de tol als het misloopt (denk aan Paul Rosenmöller en het begin van de oorlog). Of we zijn te langen leste tegen en worden met hoongelach in het kamp van PvdA en SP ontvangen.

Afghanistan is een zure appel waar de fractie snel doorheen moet bijten. Hoe langer er geschoven wordt met precieze bewoordingen van garanties, hoe lastiger het wordt geloofwaardig ja of nee te zeggen. Een explosieve missie kun je niet dichttimmeren met woorden. Aanvaard dat en hak snel de knoop door.

De mogelijke nieuwe Afghanistan-missie is niet populair bij de Nederlandse bevolking. De GroenLinks-fractie in de Tweede Kamer twijfelt nog, ook na de ledenbijeenkomst van gisteravond, waar een meerderheid tegen was. Tijd voor mijn duit in het zakje.

GroenLinks heeft ooit de eerste oorlog in Afghanistan gesteund, met name omdat Farah Karimi in het land geweest was en vond dat de bevolking zo leed onder de taliban, dat geweld gerechtvaardigd was voor een regime change. Dat initiële groen licht had als gevolg dat de partij steun verleende aan een oorlog die steeds intensiever werd, totdat ze niet meer verdedigbaar was en GroenLinks alsnog zijn steun introk. Dat is een belangrijke les: je zegt tegen meer ja dan je denkt.

De vraag is natuurlijk of dat ook voor de Kunduz-missie geldt. GroenLinks en D66 willen eigenlijk een hoorzitting om dat beter te kunnen inschatten, maar bij gebrek daaraan worden de risico’s van een foute inschatting groter. Persoonlijk ben ik onvoldoende op de hoogte om onderbouwd iets te zeggen over de risico’s dat de missie toch op vechten uitloopt of dat de geboden trainingen verspilde moeite blijken vanwege corruptie, incompetentie of algehele chaos.

Gezien de voorgestelde omvang van de missie kun je wel stellen dat ze vooral een symbolische waarde heeft: noch vechten noch effectief agenten trainen zal tot een significante verbetering of verslechtering van de Afghaanse situatie door Nederlands toedoen leiden. Die omvang kan natuurlijk gaan toenemen ‘omdat de situatie dit vereist’, net zoals het karakter van de missie kan veranderen naar mate Afghanistan (on)veiliger wordt.

Dit zijn fundamentele onzekerheden. Hoe de fractie het ook inschat en wat ze ook beslist, achteraf zal blijken dat de inschatting niet (helemaal) correct was. Dat betekent niet dat de beslissing arbitrair is. Voor Afghanistan maakt het weliswaar niet zoveel uit, voor de binnenlandse politiek en het draagvlak voor toekomstige missies wel.

Nu meedoen, terwijl de achterban in meerderheid tegen is, is niet goed voor de positie van de fractie en haar nieuwe voorzitter binnen de partij (en voor de partij als geheel bij de statenverkiezingen). De impopulariteit van de missie bij de bevolking als geheel, met name omdat tien jaar westerse inmenging in Afghanistan te weinig resultaat gehad heeft, legt bovendien een bom onder toekomstige missies, omdat de indruk ontstaat dat Nederland vooral de Amerikanen een plezier wil doen en niet een zelfstandige afweging maakt of de lokale bevolking bij buitenlandse militaire aanwezigheid gebaat is.

Kortom: het is allicht pijnlijk om een mogelijkheid te laten lopen de Afghaanse civiele samenleving een beetje op te bouwen, maar het grotere plaatje verzet zich tegen verdere Nederlandse aanwezigheid in het land. Bij twijfel niet oversteken.

Nieuwjaarsborrel van GroenLinks Rotterdam gisteravond. Opvallendste aanwezige: burgemeester Aboutaleb. Zijn voorganger was er nooit en ook de delegaties van andere partijen hadden vaak beleefdheidsproporties. Dit keer waren niet alleen PvdA en SP goed vertegenwoordigd, maar D66 was zelfs op volle kracht uitgerukt voor een charme-offensief.

En omdat in de politiek niets toevallig is, mag er volop gespeculeerd worden over wat dit betekent. Voorlopig houd ik het erop dat de nieuwe fractie zijn draai goed gevonden heeft en werk maakt van constructieve oppositie. Op naar een vruchtbaar jaar dus.

Bij het afscheid van Femke Halsema als fractievoorzitter van GroenLinks wordt nogal eens gememoreerd dat zij de partij weggeleid zou hebben van de geitenwollen sokken, linksdraaiende yoghurt en andere parafernalia van de naïeve wereldverbetering. Dat is natuurlijk onzin. Die ommezwaai is tot stand gekomen onder haar voorganger Paul Rosenmöller. Femkes verdienste is dat zij het socialisme opzij geschoven heeft.

Persoonlijk heb ik nooit zoveel opgehad met het socialisme in al zijn verschijningsvormen (van communisme tot sociaal-democratie), omdat het uitgaat van de goedheid van de mens en als gevolg daarvan sterk geneigd is te denken in termen van rechten voor individuen. Ik ben meer van ‘geneigd tot alle kwaad’ en denk in termen van plichten. Heel simpel: ik ben dus niet van ‘ik heb recht op iets, dus jij moet belasting betalen’, maar van ‘ik moet belasting betalen, zodat jij iets kunt krijgen’.

Zelf kijkt ze er ongetwijfeld anders tegenaan, maar ik heb de invulling van het vrijheidsbegrip, die centraal staat in Femkes politieke filosofie, altijd sterk verwant gevonden aan vrijzinnig christelijk plichtsbesef (in theologische termen: er bestaat een vrije wil, maar de mens heeft daarbij een verplichting meegekregen om in zijn vrijheid zelfbeheersing te tonen en God en zijn naaste te dienen). Niet dogmatisch, maar toch behoorlijk moralistisch.

Die insteek bleek bijvoorbeeld in ‘Vrijheid eerlijk delen’, waarin ze samen met Ineke van Gent de visie op sociaal-economische verhoudingen, die bij GroenLinks traditioneel op socialistische leest geschoeid waren, herdefinieerde in termen van vrijheid. Ook haar boek ‘Geluk’ ging over de spanning tussen vrijheid en zelfbeheersing. De gedachte dat het ongebreideld najagen van vrijheid niet vanzelfsprekend tot geluk leidt, leek voor mij wel heel erg op het brede en het smalle pad van de zondagsschool.

Femkes invulling van het vrijheidsbegrip past in de moderne samenleving, waarin culturele emancipatie belangrijker is dan materiële. Logisch gevolg is dat ze GroenLinks van de SP wegstuurde naar D66. Sommigen betreurden dat. Ik niet.

“Klaar voor de toekomst” staat er nog steeds op de twitterpagina van Femke Halsema, die zojuist haar vertrek aankondigde als fractievoorzitter van GroenLinks in de Tweede Kamer. Ik ben erg benieuwd voor welke toekomst Femke persoonlijk klaar is.

Jolande Sap volgt Femke op. Een econome komt dus in plaats voor een juriste. Dat zal ongetwijfeld gevolgen hebben voor de koers van de partij. Femke stuurde het profiel van de partij in liberale richting, met vrijheid als belangrijk thema. Allicht zullen onder Jolande de sociaal-economische onderwerpen weer meer gewicht krijgen. We zullen het meemaken. Eerst maar eens Femke waardig uitzwaaien.

Waar in de rest van Nederland juist een ruk naar rechts werd waargenomen hebben de landelijke verkiezingen in Rotterdam ten opzichte van die voor de gemeenteraad eerder dit jaar een verschuiving naar links laten zien.

Leefbaar Rotterdam en de PVV zijn natuurlijk niet helemaal vergelijkbaar, maar het beeld is wel dat het rechterblok een klein beetje slinkt. Opmerkelijk is dat binnen rechts de stemming naar het midden schuift, terwijl in het linkse blok juist de flanken winnen. Al met al vind ik het significant genoeg om van een trend te spreken. Hier is de tabel:

Door alle perikelen rond Watt ben ik aan serieus nadenken over de verkiezingen niet toegekomen. Zoals ik op GeenCommentaar bekend heb ben ik een lui en loyaal GroenLinks lid, dus ik ga zometeen netjes mijn rode kruisje zetten ergens onderaan op lijst 6.

Voor de verandering weer eens een linktip: mooi verhaal in de Binnenlands Bestuur van deze week over de Venlose GroenLinks-wethouder Peter Frey, die het roer volledig omgooide en besloot schaapherder te worden (even naar beneden scrollen).

De Ab Harrewijn Prijs 2010 is gewonnen door Marcia Kroes van stichting Zelfbeschadiging te Utrecht. Zij zet zich als ervaringsdeskundige in om aandacht en begrip te vragen voor vrouwen die zichzelf beschadigen. Juryvoorzitter Paul Rosenmöller reikte de prijs gisteren uit in Den Haag.

Lees verder bij de Ab Harrewijn Prijs

Rotterdam heeft een nieuw college, met bijbehorend coalitieprogramma. Het programma biedt veel continuïteit, niet zo gek aangezien drie van de vier partijen ook in het vorige college zaten en het inwisselen van GroenLinks voor D66 ook niet tot een ruk aan het stuur leidt.

Het Rotterdam Climate Initiative, waar GroenLinks hard aan getrokken heeft, blijft behouden, zij het op iets bescheidener niveau. Waar GroenLinks een lichte verhoging van de ozb voorstond, wordt die juist licht verlaagd, ongetwijfeld een geste naar de VVD. De coalitie is terughoudend met nieuw beleid, omdat dit geld kost, maar ook omdat je niet kunt bezuinigen op het ambtenarenapparaat, wanneer je tegelijkertijd verwacht dat er allerlei nieuwe initiatieven ontplooid worden.

Cultuur – ja, dat heeft mijn warme belangstelling – komt goed weg. De tien miljoen euro die GroenLinks er twee jaar geleden bij pingelde om te voorkomen dat de toen net aangetreden nieuwe wethouder Rik Grashoff meteen lastige keuzes moest maken, gaan er weer af. Maar verder bezuinigd wordt er niet. Natuurlijk zullen de lastige keuzes alsnog komen, maar per saldo krijgt cultuur vanaf 2012 evenveel geld als in de hoogconjunctuur van vier jaar geleden.