Vijfhonderd jaar lof der zotheid

1709

Van een vriend kreeg ik een nieuwe editie van Erasmus’ Lof der zotheid, vorig jaar uitgegeven ter gelegenheid van het vijfhonderdjarig bestaan van het boek. De uitgave in mijn boekenkast dateert uit 1944 en het is verbazingwekkend hoe de taal in twee generaties verandert. Erasmus glanst weer zo goed als nieuw in de recente vertaling.

De satirische gesel die Erasmus over het gezag legt, heeft in die vijf eeuwen niet aan kracht ingeboet. Ik vind het boek een mooi duo vormen met De vorst van Niccolò Macchiavelli, dat een paar jaar later verscheen. Waar Erasmus de waarde van het gezag afbrak, bouwde Macchiavelli het volgens dezelfde humanistische principes weer op.

Samen markeren beide boeken een kantelpunt in de politieke geschiedenis, waarin het gezag niet langer van God gegeven is, maar een menselijke verworvenheid, die binnen menselijke proporties aangewend dient te worden.