Nana Kwame Adjei-Brenyah: Friday Black

Friday Black is een verzameling dystopische verhalen van Nana Kwame Adjei-Brenyah, een van de opvallende jonge stemmen in de Amerikaanse literatuur. Dystopisch dekt de lading niet helemaal, want sommige verhalen zijn eerder absurd of een uitvergroting van de bestaande werkelijkheid. In elk geval is het naturalisme ver te zoeken. Het titelverhaal, bijvoorbeeld, gaat over een verkoper van dure skikleding die tijdens black friday een verkooprecord probeert te breken, terwijl de lijken van vertrapte klanten zich in de winkel opstapelen.

Ander verhalen bevatten een dialoog tussen een jonge man en de twee geaborteerde foetussen van zijn vriendin, of vertellen over een pretpark waar mensen zich mogen rechtvaardigen, ofwel vermeende indringers neerschieten (vertelt vanuit het perspectief van de employee die zich iedere dag tientallen keren moet laten omleggen). Dat laatste verhaal haalt duidelijk naar voren waar het in de bundel eigenlijk om gaat, namelijk racisme. De taak van de zwarte employee is zich in het scenario verdacht te gedragen, zodat de blanke klanten een goed gevoel overhouden aan de moord.

Nana Kwame Adjei-Brenyah was 27 toen deze bundel uitkwam. Dat doet niets af aan de urgentie van de verhalen, maar er schemert wel regelmatig beginnend schrijverschap doorheen, met name in de soms wat geforceerde drang om vernieuwend te zijn, terwijl de ervaren lezer met gemak de (al dan niet bewuste) voorbeelden eruit pikt. De drie warenhuisverhalen ademen J.G. Ballard, het verhaal ‘The Era’ is thematisch sterk verwant aan Aldous Huxleys ‘Brave New World’, en ‘Light Spitter’ doet onvermijdelijk denken aan ‘Les jeux sont faits’ van Jean-Paul Sartre. Dat is geen diskwalificatie. Eerder is het een vingerwijzing dat deze auteur nog lang niet op de top van zijn kunnen is.