Burghart Klaußner: Vor dem Anfang

Burghart Klaußner is vooral bekend als acteur (in vele Duitse films, maar ook in de Hollywoodproducties The Reader en The Crown, telkens in ondersteunende rollen). In 2018 publiceerde hij echter ook een novelle, Vor dem Anfang, over de chaos in Berlijn tijdens de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog.

Fritz en Schulz hebben kans gezien vijf jaar lang hun snor te drukken met risicoloze soldatenbaantjes. Hun laatste post is het vliegveld Johannisthal aan de oostkant van Berlijn. Nu de Russen opmarcheren begint het alsnog hachelijk te worden. De commandant geeft het vliegveld op. Hij heeft nog een laatste klus voor Fritz en Schulz: zij moeten de kas naar het hoofdkwartier van de luchtmacht in het hart van Berlijn brengen. Ze moeten maar zie hoe ze dat voor elkaar krijgen.

Zenuwslopend

Dan begint een steeds nijpender operatie om het er levend vanaf te brengen. Fritz en Schulz bereiken weliswaar het hoofdkwartier, maar daar is niemand meer om de kas in ontvangst te nemen. Er heerst paniek. Iedereen wil naar het westen vluchten, maar gewone soldaten hebben daar papieren voor nodig, anders gelden ze als deserteur en mogen ter plekke geëxecuteerd worden. Fritz en Schulz hebben alleen een papier dat ze naar het centrum stuurt. En dan raken ze elkaar ook nog kwijt.

Burghart Klaußner maakt er een zenuwslopende overlevingstocht waarvan je tot de laatste pagina niet weet of het goed gaat aflopen. De chaos is te groot om welke gunstige ontwikkeling dan ook te zien als de definitieve verlossing. Wat de vaart uit het verhaal haalt is de reeks van flashbacks uit het leven van Fritz. Alsof die de tijd heeft voor herinneringen, terwijl hij wanhopig op zoek is naar een boot om de Wannsee over te steken. Het is nog steeds een fijne novelle, die je in één ruk uitleest, maar het had nog sterker gekund.