Paulus, de man die erop stond dat een mens Jezus kon volgen zonder zich aan alle Joodse wetten en gebruiken te moeten houden, is in de loop der eeuwen voor vele karretjes gespannen. Hij staat te boek als dogmatisch en misogyn. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel, vraagt Karen Armstrong zich af in haar boek ‘Paulus, onze liefste vijand’.

Armstrong kiest een strakke historische invalshoek, zich baserend op de zeven brieven die daadwerkelijk aan Paulus toe te schrijven zijn (1 Tessalonicenzen, Galaten, 1 en 2 Korintiërs, Filippenzen, Filemon en Romeinen). De andere boeken zijn door latere auteurs uit bewondering aan hem toegedicht. Zelfs in die zeven authentieke boeken zitten rare passages die de indruk wekken latere toevoegingen te zijn, betoogt Armstrong, waarin ze overigens niet de enige is. Naar mate het christendom meer verspreid raakte, ontstond meer noodzaak om aan te sluiten bij de geldende mores, onder andere over de plaats van vrouwen in de samenleving.

Lees verder Paulus als radicale gelijkheidsdenker

‘De Papoea tatoeëert zijn huid, zijn boot, zijn peddel, kortom alles binnen handbereik. Hij is geen misdadiger. De moderne mens die zich tatoeëert is een misdadiger of een gedegenereerde. In sommige gevangenissen heeft tachtig procent van de gedetineerden een tatoeage. De getatoeëerden die niet in het gevang zitten, zijn latente misdadigers of gedegenereerde aristocraten. Als een getatoeëerde in vrijheid sterft, dan is hij toevallig een paar jaar voor hij een moord zou begaan gestorven.’

Al aan het begin van een van zijn beroemdste teksten ‘Ornament en misdaad’ brengt Adolf Loos de stemming er lekker in. Architecten die ornamenten aanbrengen zijn crimineel. De argumentatie daarvoor wordt niet veel sterker dan dat ornamenten iets zijn voor achterlijke Papoea’s waar de moderne mens zich ver boven zou moeten verheffen.

Lees verder De vermakelijke pedanterie van Adolf Loos

In 2011 en 2012 reisde journaliste Elizabeth Pisani een jaar lang door de Indonesische archipel, met één leidraad: als ze me uitnodigen, zeg ik ja. En uitgenodigd werd ze, want Indonesiërs zijn extreem gastvrij. Soms zat Pisani weken achtereen ergens in een dorpje op een veranda groentes te snijden en met de vrouwen te babbelen, tijdelijk opgenomen in een gezin op een afgelegen Moluks eiland. Onverschrokken stapte ze met een stel dronken walvisvaarders in een bootje voor een vergeefse jacht. Ze ging op campagne met een hopeloze politicus, banjerde door rap verdwijnende jungle en bezocht het islamitische pelgrimsoord waar anonieme seks tot het ritueel hoort.

Alleen al in de titel van haar boek, ‘Indonesia etc, exploring the improbable nation’, ligt een weelde aan detail verscholen. Dat ‘etc’, bijvoorbeeld, is een verwijzing naar de onafhankelijkheidsverklaring, een ultrakort statement dat eindigt met een onvoltooide to-do-lijst, die nooit helemaal is opgepakt. ‘Improbable nation’ verwijst naar de volstrekte toevalligheid van het land, bijeengebracht door een verdreven kolonisator – al zien veel Indonesiërs op afgelegen eilanden de Javanen als de nieuwe kolonisatoren. Zoveel is er niet veranderd.

Lees verder Elizabeth Pisani – Indonesia etc

Onlangs op de kop getikt: Geek Art, een geweldig koffietafelboek met een nieuwe kijk op ikonen uit (vooral) film en televisie. Sommige, zoals de Mario van Greg de Stefano, bieden alleen een sterk beeld, andere zijn puzzels, zoals de rondjes van Andy Awesome: naar wie verwijzen de plaatjes allemaal?

Geek Art is een logisch vervolg op Pop Art. Wat me wel opviel is dat internet zo goed als afwezig is. De kunstenaars grijpen vooral terug op hun jeugd, zo’n twintig jaar geleden. Veel Star Wars en Lego dus, geen Gangnam Style. Geek Art is een kunstvorm die zich zonder internet niet zou manifesteren, maar helemaal van deze tijd is het niet.

Omdat ik nog een beetje in een oudheidkundige bui was na het lezen van Israel verdeeld, haalde ik de Codex van Hammurabi uit het rijtje nog te lezen boeken. Ik hikte daar een beetje tegenaan, omdat ik hem in een impuls in het Duits gekocht had, toen ik afgelopen zomer in Berlijn was. Zo geweldig is mijn Duits niet.

Hoe dan ook, de Codex is een 3700 jaar oud Babylonisch wetboek in de vorm van een gigantische steen met spijkerschrift inscriptie. Mensen konden die zich laten voorlezen om te weten waar ze recht op hadden. Het grootste deel van de voorschriften gaat dan ook over conflicten tussen burgers. Er is wel een paar keer sprake van rechters, maar die komen pas in stelling als de regels tekort schieten.

Lees verder Codex van Hammurabi: dood of dokken

Noch bij geschiedenis, noch bij latijn, noch bij godsdienst kwam het aan bod: de geschiedenis van het Joodse volk tussen de gebeurtenissen in de Bijbelboeken Ezra en Nehemia (vijfde eeuw voor Christus) en de verwoesting van de tempel door de Romeinen (70 na Christus). In de tussentijd kwam Alexander de Grote langs en ik had me nooit werkelijk gerealiseerd dat dit de boel ook behoorlijk op zijn kop gezet moet hebben.

Kortom, Israël verdeeld van Jona Lendering vulde een enorme leemte in mijn kennis. Lendering behandelt de periode van ruwweg 200 voor Christus tot de decennia na de verwoesting van de tempel, die de scheiding der wegen tussen Joden en christenen zagen. Met name dankzij de ontdekking van de Dode Zee rollen bij Qumran is er de laatste jaren ontzettend veel meer informatie beschikbaar gekomen over de denkwereld van die periode.

Lees verder Jona Lendering – Israël verdeeld

Briljant idee: een personality magazine over Jezus. Ontzettend goed uitgevoerd ook door twee christelijke ondernemers met een missie (ze heten ook heel toepasselijk Petrus en Paulus) in samenwerking met de Kessels Kramer. Respectvol maar niet kwezelig, met heel veel humor en natuurlijk met veel celebrity’s.

Arthur Japin gaat de Israëlische woestijn in om rust te zoeken en belandt in een legeroefening, Goede Liekens zegt iets over Jezus en seks, Leo Blokhuis legt uit hoe het zit met Jezus en rock ’n roll. De onvermijdelijke modereportage: modellen in kleding van het Leger des Heils poseren als bijbelse figuren. Twee pagina’s met foto’s van Jezus’ gezicht waargenomen in een bananenschil, roestvlek, pannenkoek, noem maar op. Een zoek-Jezusplaat. Kookrubriek uit het jaar nul.

Lees verder Jezus! is verschenen