Homo faber van Max Frisch geldt als een van de hoogtepunten van de naoorlogse Duitstalige literatuur. Dat komt door de rijkheid aan thema’s die Frisch aansnijdt: kunst en technologie, weemoed naar de jonge jaren, ratio versus emotie, Griekse mythologie, toeval en lot. Over dat laatste struikelde ik. Het was allemaal wel heel geforceerd.

Walter Faber is een wijfelmoedige ingenieur van vijftig jaar, die als een soort James Bond grote aantrekkingskracht uitoefent op 25 jaar jongere vrouwen. Hij overleeft in Mexico een vliegtuigongeval met een man die de broer blijkt te zijn van een studievriend. Ze gaan samen naar Guatemala, waar de studievriend zelfmoord blijkt te hebben gepleegd. Later op een schip naar Europa ontmoet Faber een jonge vrouw die de dochter blijkt te zijn van wie hij niet wist of hij die had. Al die tijd verlangt hij wanhopig terug naar zijn jeugdliefde Hanna, terwijl hij kennelijk nooit eerder de behoefte heeft gevoeld haar op te sporen.

Enfin, er trekt een spoor van psychologische ongerijmdheden en toevalligheden door deze roman. Betekenisvolle passages en nodeloos (seksistisch) gebabbel wisselen elkaar moeiteloos af. Wat voor Max Frisch pleit is dat hij me niettemin 200 pagina’s lang geboeid heeft. Het las lekker weg, terwijl Duits niet mijn beste taal is. De vertelvaardigheid van Frisch heeft de tand des tijds doorstaan, maar voor het verhaal geldt dat, vrees ik, niet.

Een extra nooddeur is goed voor de brandveiligheid, maar verhoogt de kans op inbraak. Het is een eenvoudig voorbeeld, maar het geeft goed aan dat het indammen van risico’s gepaard gaat met ongemakkelijke afwegingen. En als een deur al lastig is, hoe weeg je dan de risico’s in een chemische installatie of een kerncentrale? Daar komen informatici om de hoek kijken, zegt dr. Mariëlle Stoelinga, hoogleraar Kwantitatieve risicoanalyse in softwaresystemen aan de Radboud Universiteit.

Het is niet moeilijk om grote rampen aan te wijzen die zijn terug te voeren op kleine technische misrekeningen. De explosie van de space shuttle Challenger, bijvoorbeeld, die was terug te voeren op een rubber ring met beperktere temperatuurtoleranties dan gedacht. Of de programmeerfout die er in augustus 2013 toe leidde dat een elektriciteitscentrale in Ohio zichzelf uitschakelde, waarna een hele reeks van systeemgevolgen binnen enkele uren de sluiting van 256 centrales tot gevolg had. Tientallen miljoenen mensen en bedrijven in de Verenigde Staten en Canada kwamen zonder stroom te zitten.

Maar het voorkomen van rampen is niet de enige reden om aan risicoanalyse vooraf te doen. Het gaat net zo goed om een efficiënt beheer van technologie, bijvoorbeeld door preventief onderhoud of door systemen beter te ontwerpen. Die Amerikaanse stroomstoring zou nooit zo wijdverspreid zijn geraakt als het systeem expliciet ontwerpen was om het uitvallen van één centrale te doorstaan. Nu rolde één kleine misser als een sneeuwbal door het netwerk.

Lees meer Mariëlle Stoelinga: Veiligheid zit soms de veiligheid dwars

Über die Dummheit (hier gratis te downloaden) is een rede die Robert Musil in maart 1937 hield in Wenen, exact een jaar voor de Anschluss, die zijn schaduw op dat moment al vooruit wierp. Toch gaat het nergens expliciet over politiek, al laat het zich in de eerste zin al raden in welke context het verhaal begrepen mag worden:

Einer, so sich unterfängt, über die Dummheit zu sprechen, läuft heute Gefahr, auf mancherlei Weise zu Schaden zu kommen; es kann ihm als Anmaßung ausgelegt werden, es kann ihm sogar als Störung der zeitgenössischen Entwicklung ausgelegt werden.

Lees meer Robert Musil: Über die Dummheit

Rotterdam Late Night kan voorlopig niet plaatsvinden. Om de energie in goede banen te leiden zet het team nu iedere dag een nieuwe Ode aan Rotterdam voor, de literaire tekst waarmee schrijver en presentator Ernest van der Kwast iedere editie van de talkshow opent. Veel van de teksten werden al gebundeld in Het wonder dat niet omvalt, waarvan een Duitse vertaling in het verschiet ligt – niet gek voor een reeks literaire portretten van Rotterdammers.

Naast een mooi verhaal over een minder bekende Rotterdammer bieden de video’s een kijkje bij de bekende Rotterdammer in huis. Types als Wilfried de Jong en Jack Wouterse weten wel hoe je een tekst voordraagt, voor mensen als Paul Elstak ligt dat wat anders. Maar het plezier spat er wel vanaf.

De voorgenomen fusie tussen politieke partijen Denk en 50Plus gaat niet door. Het duo hoopte samen een brede volkspartij voor positief populistisch Nederland te kunnen vormen, maar de besprekingen liepen stuk op de invulling van bestuursfuncties.

Het initiatief tot de gesprekken werd genomen door Henk Krol en Tunahan Kuzu, die veel in elkaar herkenden. ‘Ook ik heb een keer het leiderschap moeten opgeven vanwege een smoezelige affaire die anderen mij in de schoenen hadden geschoven’, zegt Krol. ‘Maar ik bleef toch het gezicht 50Plus en keerde glorieus terug. Tunahan zit nu in dezelfde positie als ik indertijd. Mijn voorbeeld houdt bij hem de moed erin, vertrouwde hij me toe.’

‘Al pratende kwamen we erachter hoe vergelijkbaar onze partijculturen zijn’, vult Kuzu aan. ‘De ruzies, de baantjesjagerij, de wisselende loyaliteiten en achterbakse streken. Er is binnen Denk eigenlijk niks gebeurd dat niet ook bij 50Plus had kunnen plaatsvinden, en omgekeerd. Het zijn twee organisaties die elkaar uitstekend aanvoelen, maar in het diepst van hun hart weten dat het zo niet langer kan. Henk en ik waren het erover eens: onze organisaties zijn toe aan een volgende stap.’

Lees meer Fusie Denk en 50Plus van de baan

Flatland van Edwin A. Abbott is een van de raarste romans die ik ooit gelezen heb. De hoofdpersoon is A. Square, een vierkant dat leeft in een tweedimensionale wereld. In het eerste deel leidt hij de lezer rond in zijn samenleving. In het tweede deel bezoekt hij Lijnland, waarvan hij de bewoners voor simpele zielen verslijt omdat ze zich zijn tweedimensionale wereld niet kunnen voorstellen, om zich vervolgens dankzij een bezoeker uit Ruimteland te realiseren dat zijn eigen voorstellingsvermogen ook beperkt is.

De roman hinkt op drie gedachten. Ten eerste is het een satire op de starre gedragsnormen van de Victoriaanse samenleving (het boek dateert uit 1884). In de tweede plaats is het een lesje in geometrie. En tot slot is het een filosofische beschouwing over het menselijke tekort. Abbott studeerde op zijn 23ste cum laude af in de klassieke talen, wiskunde én theologie, en dat klinkt allemaal in het verhaal door. Zijn carrière speelde zich af in het onderwijs en ook dat valt te merken.

Al met al is het moeilijk te zeggen of dit nou een goede roman is. Daarvoor wijkt het teveel af van de standaard, al is hij ergens wel verwant aan Gulliver’s reizen. Het is ook een uitdaging om te lezen als je niet bekend bent met geometrische concepten, vermoed ik. Maar voor wie eens iets totaal anders wil lezen dan een psychologische roman, valt dit zeer aan te bevelen.

Het is 1348 in James Meeks roman To Calais, in ordinary time. De pest heerst in Frankrijk, maar nog niet in Engeland. Toch zet een gezelschap uit de Cotswolds koers naar Calais, dat in die tijd in Britse handen was. Ieder heeft daarvoor zijn eigen redenen. De horige boogschutter Will is op zoek naar vrijheid. Jonkvrouw Bernadette is op verzoek geschaakt door Wills opdrachtgever Laurence Haket. De lagere kerkbeambte Thomas gaat terug naar zijn huis in Avignon en is bij gebrek aan beter ieders biechtvader.

De spanning is om te snijden. Bernadettes vader wil zijn dochter terug. Will worstelt met zijn homoseksuele gevoelens. Een van de andere boogschutters houdt er tegen de zin van de anderen een Franse slavin op na. Bernadette werkt iedereen op de zenuwen met haar nuffige gedrag. En dan blijkt ook nog eens dat de pest wel degelijk in Engeland is gearriveerd. Het levert een enerverend verhaal op dat alleen maar verliezers kan opleveren.

Lees meer James Meek: To Calais, in ordinary time

Thierry Baudet, fractievoorzitter van Forum voor Democratie, heeft een stukje van de Tweede Kamer laten nabouwen in een oude gymzaal in Amsterdam. Dat scheelt hem reistijd en hinderlijke interrupties door zijn politieke tegenstanders.

‘Ik kom toch vooral in de Tweede Kamer om filmpjes op te nemen waarmee ik donateurs werf’, legt Baudet uit. ‘Dan is het wel heel inefficiënt om daarvoor steeds op en neer naar Den Haag te reizen. Dus heb ik hier het katheder voor mijn briljante speeches laten nabouwen en een paar bankjes vanwaaruit ik op diverse manieren misprijzend kan kijken. Nu de Tweede Kamer vanwege de coronacrisis op een laag pitje draait, kan ik hier bovendien gewoon keihard doorwerken.’

Een additioneel voordeel is volgens Baudet dat hij minder gehinderd zal worden door ingrepen van kamervoorzitter Khadija Arib, die zijns inziens te vaak ingrijpt en bovendien anderen aan het woord laat om hinderlijke vragen te stellen die afleiden van zijn perfect voorbereide voordrachten. In het zelfdzame geval dat hij een interruptie nodig heeft om een punt te maken, zal hij gebruik maken van het parlementaire beeldarchief.

Lees meer Baudet laat Tweede Kamer nabouwen

De geur van guave is een interviewboekje uit 1982, of eerder een gesprek tussen Gabriel Garcia Marquez en zijn goede vriend Plinio Mendoza. Of nou ja, het is ook geen gesprek, want Mendoza weet natuurlijk al lang wat zijn vriend wil vertellen. Hij geeft gewoon een reeks voorzetten die Gabo mag inkoppen.

Het gaat over twee dingen. Ten eerste zijn leven. Zijn grootvader, de kolonel, bij wie hij opgroeide. De kleine hel van het internaat in Bogotá waar hij niettemin Kafka en Faulkner ontdekte. De vier eerste romans die slecht verkochten. Hoe zijn vrouw geld bij elkaar schraapte, terwijl hij Honderd Jaar Eenzaamheid schreef, in de hoop dat de vijfde poging dan wel succes zou brengen. Zijn bewondering voor Fidel Castro, die een heel goede eindredacteur was.

Lees meer Gabriel Garcia Marquez in gesprek met Plinio Mendoza

Het coronavirus heeft de verhouding tussen homo’s en conservatieve christenen op scherp gezet. De christenen geven de homo’s de schuld van de pandemie. De homo’s vinden dat christenen blij mogen zijn dat ze niet harder hebben toegeslagen.

Dat homo’s achter de uitbraak van het Covid19-virus zitten, werd recent ontdekt door Ralph Drollinger, een conservatieve evangelist die verbonden is aan het Witte Huis. Volgens hem zouden de homo’s Gods wraak voor hun karretje gespannen hebben om de mensheid te geselen. ‘Ieder keer als twee homo’s trouwen, vallen er tien doden door het virus’, aldus Drollinger. ‘Ze doen het expres om onze heiland Jezus Trump dwars te zitten.’

In homoseksuele kringen werd betrokkenheid bij de virus aanvankelijk ontkend, maar gisteren kwam de Roze Wereld Regering (RWR) alsnog met een verklaring: ‘Wij hebben het virus niet ontworpen. Dat heeft God gedaan. Maar wij zijn ons ervan bewust dat we Zijn wil kunnen sturen met ons gedrag. We zijn zeer terughoudend met het inzetten van dit middel, maar we kunnen de menselijke natuur niet verloochenen.’

Lees meer Homo&?8217;s dreigen met nog zwaarder virus