Judith Schalansky: Verzeichnis einiger Verluste

Ik las weer eens een gek boek, Verzeichnis einiger Verluste door Judith Schalansky, van wie ik eerder een ander curieus boek las. Dit boek, vertaald als Inventaris van enkele verliezen, bevat twaalf stukken over dingen die verloren zijn gegaan, van een atol in de Stille Oceaan en een villa in Rome tot de Kaspische tijger en de gedichten van Sappho.

Sommige stukken zijn intieme vertellingen, bijvoorbeeld over een meisje dat speelt tussen de ruïnes van een herenhuis. De ene keer lees je een stuk Wikipedia, de andere keer kruip je in de huid van de oude profeet Mani. Elk van de stukken vertelt op in een eigen stijl over verlies. Af en toe schoot mijn Duits tekort, vooral wanneer Schalansky voor lange, complexe zinnen koos. Tussen ieder van de stukken, telkens exact zestien pagina’s lang, bevindt zich een donkergrijze pagina met een afbeelding in zwarte inkt. Schalansky is namelijk ook ontwerpster. haar boeken hebben altijd een visuele component.

Ik vind het moeilijk hier iets van te vinden, net als de vorige keer. Het is ontegenzeglijk knap en intrigerend, maar het blijft ook een beetje hangen in abstracties. ‘Das wundersamste Buch des Jahres’, schreef Die Zeit erover. Daar sluit ik me maar bij aan.

Microcolumn: Gehoorzaam

Orthodoxe christenen menen op grond van hun Heilige Boek zich te mogen onttrekken aan de wereldse wet, constateerde mijn krant. Er sprak enige boosheid uit. Betweterigheid is een hinderlijk christelijk trekje waar de Romeinse keizers ook al bezwaar tegen hadden. De krant onderschatte het probleem. Progressieve christenen doen het namelijk net zo goed. Onlangs riepen die nog vanuit het vliegtuig naar vluchtelingen op Lesbos: ‘We gaan ze halen’. Deze vermetele poging tot ondermijning van het staatsgezag werd verijdeld. Maar toen ze hun privileges als hefboom gebruikten om twee Armeense kinderen hier te houden, dwongen ze de staat op de knieën.

Christenen zijn, met andere woorden, de nagel aan de doodskist van de gehoorzame samenleving. Of, nou ja, eigenlijk is de ongehoorzaamheid zelf niet het grootste probleem, maar het argument dat het Gods wil betreft. Dat komt toch altijd net wat dwingender over dan ‘het voelt gewoon niet goed’, zelfs bij mensen die ontkennen dat Gods wil bestaat. De vastberadenheid is beangstigend. (sg)

Charlie-kathedraal komt in Aalsmeer

Aalsmeer wordt de locatie van de kathedraal voor de vrije meningsuiting, genoemd naar de heilige Charlie Hebdo. Er zal plaats zijn voor 12.000 ongelovigen.

‘Voor mensen zoals wij is de vrijheid van meningsuiting als het woord Gods, een onwrikbaar dogma dat boven alle kritiek verheven is’, vertelt Wolfgang Dokkins, initiatiefnemer van de kathedraal. ‘Iedere nuance is een vorm van blasfemie, ofwel censuur. Charlie is gestorven voor onze overtuiging. Daarom is alles wat hij getekend heeft heilig. Wanneer je dat ter discussie stelt, ben je een vijand van het ongeloof.’

Staand in de tot vloekhuis om te bouwen loods gebaart Dokkins waar het hoofdaltaar met de Mohammedcartoon moet komen: ‘De essentie van onze overtuiging is het verkennen van de grenzen van het betamelijke. Je hebt ook mainstream ongelovigen die zich druk maken over Voltaire en Spinoza, maar wij kiezen voor de radicale invulling, zoals Charlie het bedoeld heeft. Zo eren wij de nagedachtenis van de profeet, geprezen zij zijn naam, en allen die niet in vrijheid op andermans ziel kunnen trappen.’

Lees verder Charlie-kathedraal komt in Aalsmeer

Elif Shafak: 10 Minutes 38 Seconds in This Strange World

Een prostituée is vermoord. Haar hart is gestopt, maar haar hersens werken nog. In 10 Minutes 38 Seconds in This Strange World kruipt de Brits-Turkse schrijfster Elif Shafak in het hoofd van Leila, die in haar laatste tien minuten haar leven aan zich voorbij ziet trekken, van haar ongelukkige jeugd in Van tot de laatste treurige, maar niet ongelukkige jaren in een Istanbuls bordeel.

Dat deel van het boek is fantastisch: een sfeervolle schets van Van, in het uiterste oosten van Turkije, in de jaren vijftig en zestig, het ongemak van de jonge Leira, die zich vrij probeert te vechten terwijl haar vader juist steeds traditioneler wordt, de vlucht naar de moderniteit, naar Instanbul, de onvermijdelijke teleurstelling, het bedrog, de gelaten landing in het bordeel, het opbouwen van vriendschap aan de geminachte raffelranden van de samenleving. Allemaal meesterlijk verteld door Elif Shafak.

Wanneer Leila’s laatste gedachte uitdooft, gaat het boek nog ruim honderd pagina’s verder. Haar vriendinnen proberen haar een waardige begrafenis te geven. Dat is een mooie inzet om het verhaal af te ronden, maar het gesol met het lijk neemt slapstickachtige vormen aan en het vijftal bodysnatchers blijft hangen in karikaturen. Misschien is het contrast bewust, maar bij mij werkte het niet.

Hoe ik vier minuten mijn Whatsapp account kwijt was

Even vooraf: als je Whatsapp gehackt is, verwijder dan de app van je mobiel, zet het apparaat uit, zet het apparaat weer aan, download de app opnieuw en vraag een toegangscode aan op je eigen telefoonnummer. Je hele account is nu geblokkeerd, voor jou, maar ook voor de hacker. Waarschijnlijk moet je twee uur wachten, voordat je de code krijgt, in de vorm van een telefoontje. Daarna ben je weer de enige eigenaar van het Whatsapp account dat aan jouw telefoonnummer is verbonden.

Nu mijn verhaal. Gisteren om 18.17 kreeg ik een app’je en even daarna een sms’je. Ik was, na weer eens een nacht zonder slaap, vermoeid en stond te koken. Normaalgesproken zou ik het genegeerd hebben, maar twee tingels achter elkaar suggereerde enige urgentie. Dus ik keek toch, terwijl mijn hoofd eigenlijk elders was. Het appje was van een prominente partijgenoot. Er zou een voor hem bestemd sms’je bij mij binnenkomen, of ik even wilde forwarden. Dat klopte natuurlijk voor geen meter, maar ik had er geen tijd voor en deed het zonder te kijken naar de inhoud van het sms’je.

Lees verder Hoe ik vier minuten mijn Whatsapp account kwijt was

Alle stemmen op Joe Biden afgekeurd

Met nog een week te gaan voor de verkiezingen heeft de Amerikaanse president Donald Trump besloten alle stemmen op zijn rivaal Joe Biden nietig te verklaren. Dat is nodig om fraude te voorkomen, stelde hij op Twitter.

‘Sleepy Joe is a lazy do-nothing. He is not capable of anything. He is doing the greatest fraud in our history. He must be stopped. Votes for him will be destroyed’, twitterde de president in de vroege uren. De tweet leidde tot zoveel vragen dat zijn woordvoerder Kayleigh McEnany later op de dag een nadere verklaring gaf.

‘De president bedoelde uiteraard niet dat alle stemmen op Joe Biden vernietigd worden, alleen dat ze niet zullen meetellen voor de uitslag van de verkiezingen’, aldus McEnany. ‘Bovendien geldt dat alleen in de staten met Democratische gouverneurs, zoals Californië. De peilingen daar suggereren dat Biden 62 procent van de stemmen zou krijgen. Dat zijn ongeloofwaardige getallen, die aan Venezuela doen denken. Niet voor niets hebben we als Republikeinen onze eigen inzamelpunten voor stembiljetten in die staat. Alleen van de daarin afgegeven biljetten kunnen we zeker zijn dat ze deugen. Dus die zullen we tellen.’

Lees verder Alle stemmen op Joe Biden afgekeurd

Microcolumn: Pandemie

Een regering onder leiding van Mark Rutte stak ooit 340 miljoen euro in het opvangen van de Mexicaanse grieppandemie. Die kwam niet. Het huis te klein natuurlijk. Daar had de regering zomaar een partij geld over de balk gesmeten. Dat ging Rutte niet nog een keer overkomen. Nu hebben we wél een pandemie, maar het kabinet waakt er nog steeds voor teveel maatregelen te nemen. Straks blijkt er achteraf iets onnodig geweest en dan heeft dat geld gekost en o la la.

Ik snap het wel hoor, zo zit de Nederlander nu eenmaal in elkaar. Zelf denk ik in de supermarkt ook: misschien is hier wel helemaal niemand met pandemie en dan heb ik mijn martelkapje voor niks omgespannen. Lig ik hier straks piepend van zuurstofgebrek met gemangelde vrijheid op de grond te kronkelen, helemaal voor niks. Dus als Rutte ons straks gaat vertellen dat het niet zo best gaat, maar dat we het nog even aankijken, dat weet ik: het is misschien niet bijzonder krachtdadig, maar wat houdt hij lekker de hand op de knip. (sg)

Olga Tokarczuk: De rustelozen

Is het eigenlijk wel een roman, De Rustelozen van Nobelprijswinnares Olga Tokarczuk? Die vraag begint zich na een pagina of tachtig op te dringen, als het tot de lezer begint door te dringen dat hij misschien niets meer gaat horen over Kunicki, de man wiens vrouw en dochtertje spoorloos verdwijnen op hun vakantie-eiland. Er is een ik-verteller, maar er zijn ook losse anekdotes en andere, niet afgeronde vertellingen.

In de loop van het boek beginnen zich de thema’s op te dringen: reizen, ontworteling, de ontleding van het menselijke lichaam – allemaal verschijnselen van de rusteloosheid uit de titel. De eenheid zit niet in de verhaallijnen, maar in de beelden, details en intuïtieve verbanden. ‘Constellatieromans’ noemt Tokarczuk het zelf. Heel knap en innovatief, ik heb het gefascineerd en in hoog tempo gelezen. Maar na afloop vroeg ik me wel een beetje af of Tokarczuk werkelijk iets te vertellen heeft.

Hans van Willigenburg: Houden van Trump

In de debuutroman van dichter Hans van Willigenburg heeft Donald Trump een beetje de rol die alcohol heeft in het werk van Charles Bukowski. De cynische cabaretier die de hoofdpersoon is van Houden van Trump weet ergens wel dat zijn obsessie met de Amerikaanse president weinig goeds gaat brengen, maar het genot van de ontregeling is te groot. Hij geniet van de optredens, hij fluistert Donalds naam in het oor van een escortdame, hij zoent het televisiescherm.

Het fijne aan Donald Trump is niet diens grootse prestatiedrang, maar de weerzin die hij bij anderen oproept. De cabaretier geniet met volle teugen. Ondertussen is een gehaaide, rancuneuze journaliste bezig zijn geheim te openbaren, wat desastreuze gevolgen zou kunnen hebben voor zijn carrière. Maar heeft ooit een alcoholist een biertje laten staan omdat één of ander wijf moeilijk dreigde te gaan doen. Nee toch?

Hans (hij is mijn uitgever bij Douane) zal het me maar moeten vergeven dat ik hem literair lager aansla dan Bukowski. Hij maakt het zichzelf ook niet makkelijk door te kiezen voor het perspectief van de tweede persoon enkelvoud. Stilistisch wordt dat al snel enigszins geforceerd. Dat neemt echter niet weg dat Houden van Trump een heerlijke roman is over hedendaagse mediagekte.

Run op baby’s na onthullingen

De onthulling dat je eeuwig jong kunt blijven door babybloed te drinken heeft de vraag naar de kleine mensen enorm opgedreven. Niet alleen de elite zelf, maar ook lieden die er graag bij willen horen, schuimen nu de markt af.

‘Tot nu toe gaven we baby’s meestal gratis mee met de moeder, maar dat kun je tegenwoordig eigenlijk niet meer maken’, aldus woordvoerder Elselien Helmop van het Bonkster Gasthuis in Franeker. ‘Verzekeraars hijgen in onze nek dat we kosten moeten besparen en eigen inkomsten verwerven. Dan kun je niet zomaar baby’s blijven weggeven alsof je ze cadeau hebt gekregen bij een pak luiers. Wanneer de moeder niet drie ton op tafel legt, zetten we het kind gewoon op het darkweb.’

Lees verder Run op baby’s na onthullingen