De Russische muur van Alisa Ganijeva is een curieus boek. Verschillende perspectieven buitelen over elkaar heen. Er zitten lange passages in van een andere roman, geschreven door een personage dat kort voorbijkomt. De lezer bladert voortdurend heen en weer naar de zestien pagina’s verklarende woordenlijst vanwege termen uit een handvol Kaukasische talen.

Dit is het verhaal: in de hoofdstad van de Russische deelrepubliek Dagestan gaat het verhaal rond dat de Russen een muur langs de grens aan het bouwen zijn. De muur is misschien niet fysiek, maar in elk geval wel symbolisch. Door het wegvallen van de Sovjet Unie is ook de lijm opgelost die de deelrepubliek met zijn dozijn nationaliteiten bijeen hield. Wat wordt de nieuwe identiteit? Iedere minderheid eist zijn plek op. En de islamisten hebben ook een antwoord.

Lees meer Alisa Ganijeva: De Russische muur

Er hangt een blauwzwarte sluier over Dark Waters, de film over het Teflon-schandaal van DuPont. Ook de camera doet mee aan het creëren van een zwaarmoedige sfeer, terwijl advocaat Rob Bilott het opneemt tegen de chemiereus, aanvankelijk op verzoek van een boer met vergiftigd vee, maar uiteindelijk strijdend aan de zijde van duizenden mensen die teveel kankerverwekkende stoffen hebben binnengekregen.

In een Hollywoodfilm zou de advocaat ook nog eens ontslagen worden en zijn vrouw zien weglopen om de heroïek aan te zetten, maar regisseur Todd Haynes wil niet te ver van de waarheid afdrijven. Anderzijds kiest hij ervoor alle vrolijkheid weg te laten. Zelfs de gezinsscènes, met her en der een schaars grapje, zijn bleek. Dat Bilott gaandeweg meerdere prijzen won voor zijn inzet krijgen we niet te zien.

De documentaire stijl zit Dark Waters in de weg. Zonder de wetenschap dat het verhaal echt gebeurd is, zou het een vrij vlakke film zijn met hoofdpersonen die maar niet gaan leven. Verontwaardiging over de gebeurtenissen maakt dat je alsnog twee uur geboeid zit te kijken. Van de affaire werd twee jaar geleden overigens ook een veelgeprezen documentaire gemaakt, The Devil we Know. Die heb ik niet gezien, maar ik kan me voorstellen dat het een belemmering voor Haynes was om zich teveel vrijheden te veroorloven.

Bilott zelf strijd nog altijd door. Hij heeft voor 3500 slachtoffers rondom de fabriek in West-Virginia 671 miljoen dollar schadevergoeding van DuPont geregeld, maar is nu bezig namens Teflon-slachtoffers in de rest van de Verenigde Staten. De Nederlandse Teflonfabriek in Dordrecht sproeide in het verleden kilo’s van het spul over de stad uit. Niets aan de hand, zei DuPont indertijd. Nederlands onderzoek loopt nog. Iets zegt me dat de laatste film over dit onderwerp nog niet gemaakt is.

Tijdens de carnavalsoptocht in Oss viel een praalwagen op die pedofielen toonde terwijl ze zich vergrepen aan jonge kinderen. Moet kunnen, aldus vereniging De Zuuptoeters, die de wagen maakte.

‘We maakten altijd racistische praalwagens, maar daar was na al die jaren de sjeu wel een beetje af’, zegt Shirley Marijnissen (geen familie), voorzitter van De Zuuptoeters. ‘Dus we dachten: laten we eens een ander oernederlands thema pakken om de spot mee te drijven. Dat is gelukt, blijkt uit de reacties.’

De praalwagen bevatte onder andere levensgrote beelden van een naakte Sinterklaas en Pim Fortuyn die jongetjes in hun kruis duwen. Marijnissen: ‘Je hebt natuurlijk altijd van die gevoelige types die vinden dat dit niet kan. Die begrijpen onze cultuur niet. Carnaval is bij uitstek het moment om spot te drijven met alles en iedereen. Wie hierover valt, is onvoldoende starnakel om te begrijpen dat het draait om de leut. Je moet gewoon lachen om zo’n wagen. Het is onschuldig vermaak.’

Lees meer Pedofielenpraalwagen baart opzien in Oss

De hoofdpersoon van De Kolibri, de nieuwe roman van Sandro Veronesi, is een oogarts die alles graag bij het oude houdt. Marco Carrera heet hij. Het verhaal gaat over zijn levenslange liefde voor Luisa, leven en dood van zijn ouders, de kleindochter in wie hij uiteindelijk zijn levensbestemming vindt. Uiteraard blijft er helemaal niets bij het oude. De kolibri moet hard met zijn vleugels klapperen om een beetje op zijn plek te blijven.

Naast het melancholieke verhaal valt De Kolibri op door de mix van stijlen. De roman begint op negentiende-eeuwse wijze, met een verteller die de lezer bij de hoofdpersoon introduceert en hints geeft van wat hem te wachten staan. Even makkelijk schakelt Veronesi echter naar moderne stijlmiddelen, zoals transcripties van mailtjes, zonder dat het geforceerd overkomt. Ook de betogen over milieurampen en vluchtelingen vallen als vanzelf op hun plek.

Kortom, Sandro Veronesi is een topgast voor Boek & Meester. Een rasverhalenverteller die vele stijlen beheerst en actuele thema’s niet schuwt in wat verder een tijdloze familieroman is. Hij is op 28 februari in Worm te Rotterdam, vanaf 20 uur. Eerst een interview door Ernest van der Kwast, daarna gelegenheid tot vragen stellen, zowel publiek als persoonlijk tijdens de signeersessie. Koop nu kaartjes.

Tijdens de F1-wedstrijden moet de Nederlandse belastingwetgeving in Zandvoort en omgeving tijdelijk worden opgeschort. Anders slaat Nederland internationaal een flater, waarschuwt de organisatie.

‘Wanneer je een internationaal evenement als de Formule 1 in huis haalt, moet je het op niveau faciliteren’, zegt Bernhard van Oranje-Nassau, een van de initiatiefnemers. ‘Dat geldt op alle vlakken, dus ook op het gebied van de financiële transacties eromheen. Je wilt niet dat die onderworpen worden aan regelgeving waar de gasten misschien niet van gediend zijn. Daarom vragen we een belastingvrijstelling voor alle activiteiten die aan de races gelieerd zijn en ontheffing van gelieerde regelgeving.’

Lees meer Zandvoort tijdelijk belastingparadijs

Leonora Carrington was een Brits-Mexicaanse schrijfster en schildenares van de surrealistische school. Ik las een bundel met al haar korte verhalen, die ze in het Engels, Frans en Spaans schreef. Het is een klein literair oeuvre, net als haar schilderijen overigens. Maar het is wel behoorlijk uniek.

Het zijn korte, plotloze verhalen met veel bizarre ontmoetingen, pratende dieren, donkere bossen en andere sprookjeselementen. Allemaal hebben ze iets duisters, morbide over zich – inderdaad ook zoals veel sprookjes. Een moraal of pointe is er dan weer niet. De naoorlogse vertellingen (ongeveer een derde van het totaal) hebben merendeels een iets andere toon: wat moderner, met her en der referenties aan de actualiteit en soms zelfs iets dat op een verhaallijn lijkt.

Al met al een intrigerende bundel, maar als je een paar verhalen achter elkaar gelezen hebt, begint het wel een beetje op een maniertje te lijken. In detail voorspelbaar is een surrealistisch verhaal nooit, maar na de zoveelste absurde wending kijk je daar niet meer van op. De verhalen van Leonora Carrington zijn de moeite waard, maar kunnen best in kleine doses genoten worden.

Niet alleen bij individuele bouwprojecten is circulaire omgang met materialen steeds vaker een vereiste. De eerste stappen naar normvorming zijn gezet. Bestaande normen moeten juist op de helling.

Ruim een jaar geleden verscheen het rapport Onderzoek mogelijkheden voor platform circulaire nieuwbouw, in opdracht van het standsontwikkelingsproject Living Lab Utrecht. De aanvankelijke inzet van het onderzoek was te bekijken hoe bouwen met herbruikbare materialen te stimuleren viel via een materialenplatform. Immers, hoe groter de totale markt van vraag en aanbod, hoe groter de kans op een match tussen beschikbaar en gezocht materiaal.

Gaandeweg het onderzoek bleek echter dat opdrachtgevers in de bouw het ontbreken van zo’n platform niet als het grootste obstakel ervaren. Dat zit veel eerder in het proces: de regelgeving en opdrachtverlening. ‘Circulair’ is een mooi hypewoord, maar wat betekent het nu precies? Hoe meet je de mate van circulariteit van een project? Kortom, de bouwende partijen zaten vooral te wachten op heldere normen. En vervolgens op klanten die heldere opdrachten verstrekken op basis van die normen. Daarna ontstaat er vanzelf meer vraag naar hergebruikte materialen en dus een grotere markt.

Echt verbazingwekkend was die uitkomst niet, zegt Bas Slager van ingenieursbureau Repurpose, een van de opstellers van het rapport: ‘Mensen vinden het fijn om te blijven doen wat ze al deden. Als er dan een verandering op gang komt, willen ze duidelijke kaders. Niets is zo vervelend als eisen die bij ieder project weer anders zijn.’

Lees meer Normen voor en tegen circulair bouwen

GroenLinks is de eerste linkse partij die openlijk aankondigt haar milities te gaan bewapenen. Dat gebeurt zowel om de achterban te beschermen tegen rechts geweld als om de eigen politieke punten door te drukken.

Nadat Farmers Defence Force (FDF), de gewapende tak van Forum voor Democratie, met succes een machtswissel in de provincie Noord-Brabant forceerde, is bij links Nederland een knop omgegaan over de effectiviteit van geweldloos verzet. Bij eerdere boerenprotesten was al duidelijk geworden dat fysiek machtsvertoon in de openbare ruimte op meer begrip bij de politie kon rekenen dan geweldloze sit-ins vóór milieumaatregelen. Vasthouden aan de bestaande actiestrategie was daarom niet langer zinvol.

‘Het was een moeilijk besluit, want onze partij heeft een lange geschiedenis van pacifisme’, zei partijleider Jesse Klaver tijdens een haastig bijeen geroepen persconferentie. ‘Bovendien, zodra wij ons weerbaar opstellen beginnen mensen direct Pim Pim Pim te kwetteren, maar dat is niet het soort maatregelen dat wij voor ogen hebben. Je moet eerder denken aan het meenemen van prikkeldraad naar demonstraties en bezettingen om te zorgen dat onze actievoerders langer standhouden.’

Lees meer GroenLinks gaat milities bewapenen

Wanneer je een film maakt over een notoir gewetenloos media-imperium als Fox News moet je natuurlijk op je tellen passen. Voor je het weet heb je een haatcampagne en/of rechtszaak aan je broek hangen. Dus ik kan me voorstellen dat de scenaristen van Bombshell zo dicht mogelijk bij de waarheid zijn gebleven. Het resultaat is in elk geval een nogal brave film over een brisante kwestie, het structureel seksueel intimederen van vrouwen door de mannen aan de top van Fox News.

Charlize Theron en Nicole Kidman spelen de twee vrouwen die zaak aanhangig maakten, beiden gestaalde blondines zonder gezichtsexpressie van het type waarin Fox grossiert. Hun spel is noodzakelijk minimaal. Het gevolg daarvan is dat Margot Robbie mag excelleren als Kayla Pospisil, een fictief karakter waar de scenaristen zich dus meer vrijheden mee konden veroorloven. Robbie is het ambitieuze jonkie dat gaandeweg leert welke mores er bij de zender heersen. Ongemak en verbijstering zijn van haar gezicht af te lezen.

Al met al is Bombshell geen slechte film, maar ontbeert hij de spanningsboog die andere klokkenluiderfilms vaak wel hebben. Het zijn de actrices, en dan met name Robbie, die de zaak overeind houden.

Euthanasie, seks en revolutie, dat zijn de ingrediënten van Ayu Utami‘s roman Larung. Wat de drie onderwerpen gemeen hebben is dat ze gebruikelijk gespreksonderwerp zijn in Indonesië. Althans, niet in het openbaar. De openhartigheid van Utami opende een heel nieuw genre in de Indonesische literatuur.

Larung, de hoofdpersoon van de roman, is een stille jongeman die in het eerste deel zijn dementerende grootmoeder ombrengt door beheksing. Daarna verdwijnt hij buiten beeld voor de liefdesperikelen van een groep jonge vrouwen in de aanloop naar de val van Suharto. Larung keert in het derde deel terug als een leider van het verzet tegen de dictatuur die een aantal jongemannen in veiligheid moet brengen.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat Larung als roman matig geslaagd is. Daarvoor hangen de delen teveel als los zand aan elkaar (met name deel 1 is als zelfstandig verhaal overigens wel heel geslaagd). Maar daar ligt dan ook niet de betekenis van het boek. Het gaat erom wát er verteld wordt, niet hoe. De betekenis van deze roman is in de eerste plaats lokaal, Indonesisch.