De premissie van Kim Jiyoung, geboren 1982, de bestseller van Cho Nam-Joo trok me aan: een jonge moeder imiteert de stemmen van andere vrouwen, levend en zelfs dood. Een intrigerende binnenkomer voor een roman, die me deed denken aan De Vegetariër van Hang Kang. Dit deel van het plot is echter al na tien pagina’s voorbij.

Wat daarna volgt is een lange litanie, compleet met voetnoten ter bewijs, over de vele manieren waarop werkende vrouwen in Zuid-Korea worden achtergesteld. En nog een slothoofdstuk waarin Jiyoungs psychiater ten tonele verschijnt om te vertellen dat ‘de symptomen’ aan het verdwijnen zijn. Prima natuurlijk om een roman te wijden aan een groot maatschappelijk probleem. Maar zet er geen vlag op die de lading volstrekt niet dekt.

(en bij de derde druk had zo onderhand die d/t-fout op de achterflap wel gecorrigeerd mogen zijn)

Surgical Ward 9 van Peyami Safa verscheen in het jaar dat Turkije overging van Ottomaans Turks in Arabisch schrift, naar modern Turks in Latijns schrift. Het gaat over een puber met een ernstige botziekte, die daarvan graag genezen wil worden maar moeite heeft om de offers te brengen die de artsen van hem vragen (zoals: loop voortaan met een kruk om je kapotte knie te ontlasten). Ondertussen is hij ook nog tot over zijn oren verliefd op de vier jaar oudere Nüzhet, die op het punt staat uitgehuwelijkt te worden.

Het is een mooi en verdrietig verhaal dat in eigen land als klassieker geldt. Een deel van de lading gaat verloren in de vertaling, licht het nawoord toe. Safa gebruikt soms Ottomaanse en soms Turkse woorden die in het Engels dezelfde vertaling krijgen. Af en toe komt dat verschil even aan de oppervlakte, bijvoorbeeld in de Ottomaanse naam van het ene ziekenhuis en de Turkse naam van een ander, moderner ziekenhuis. Het verhaal over een jongen wiens been misschien geamputeerd moet worden om zijn leven te redden, gaat over veel meer dan alleen die jongen.

Drie weken geleden verscheen Schooljaren van Ernest van der Kwast en de roman is alweer aan zijn derde druk toe. Meer dan in zijn eerdere romans – eigenlijk altijd tragikomedies – weet Van der Kwast deze keer de balans te vinden tussen komedie en ontroering.

Het verhaal volgt een vriendengroep door vijf jaren op de middelbare school, van kinderen tot semi-volwassenen. Er zijn running gags die telkens terugkeren, maar de karakters groeien ook en krijgen daardoor diepgang. Herkenbaarheid alom, voor iedereen die ooit op school heeft gezeten of er nu nog op zit. Dat laatste is cruciaal, want deze roman lijkt specifiek geschreven voor deze doelgroep, die bij literatuurlessen maar al te vaak geconfronteerd wordt met verhalen die ver buiten hun belevingswereld liggen.

NB: ik ken Ernest al bijna dertig jaar en via mijn stichting Letterhaven loopt een project rondom het boek om het boek te geven aan duizenden scholieren in Rotterdam, in combinatie met een lespakket (waar het schrijven van een boekverslag hopelijk geen deel van uitmaakt).

Kijk niet om van Michelle van Dijk is opgezet als een quilt waarin twee overlappende verhalen en essays over vrouwen in Ovidius’ Metamorfosen als kleine lappen stof aan elkaar geknoopt zijn. Het thema is ‘bedrog’, want er wordt nogal wat overspel gepleegd (zowel in de verhalen als bij Ovidius), met als subthema het machtsspel waarin mannen met veel meer wegkomen dan vrouwen (vooral bij Ovidius). Je moet wel een beetje bljven opletten in deze complex opgezette roman.

Van Dijk schrijft vloeiend en brengt met name de vrouwelijke karakters mooi tot leven. Als gymnasiast vond ik het af en toe wat te uitleggerig, maar op die voorkennis rekent Van Dijk logischerwijs niet.

Twaalf jaar lang slaagt Tom erin om een wrok tegen zijn vrouw Amy te koesteren, nadat zij een affaire heeft opgebiecht. Als hij zijn dochter naar de universiteit brengt, is het dan zo ver. Het laatste kind is het huis uit, Tom gaat ervandoor. Althans, hij doet een poging daartoe. Hij rijdt niet terug naar zijn huis aan de Amerikaanse oostkust, maar door naar zijn broer, een oude vriend, een voormalige geliefde en tenslotte zijn zoon in Californië, waar de realiteit hem bijhaalt.

The rest of our lives van Ben Markovits, vorig jaar op de shortlist van de Booker Prize, hangt van de treurigheden aan elkaar. Markovits beheerst de kunst om het allemaal feitelijk te beschrijven, vanuit het perspectief van Tom, die over genoeg zelfreflectie beschikt om zijn eigen rol in de ontwikkelingen onder ogen te zien. Als je van boeken over vastgelopen huwelijken houdt, is dit een aanrader.

Leven en dood van een Corsicaan, mijn afscheidscadeau van Vers Beton, speelt zich af in vier stille weken in 2018, 2019, 2020 en 2002. Vandaar dat ik het in de afgelopen stille week gelezen heb. Het gaat over de beslommeringen van twee Brusselaars die een oude moord op Corsica onderzoeken (de dader is verre familie). De moordenaar is na zijn gevangenisstraf alleen teruggekeerd om gemaskerd de rol van Jezus op zich te nemen in de plaatselijke processie op goede vrijdag.

Wat deze roman bijzonder maakt is dat ze inderdaad als onderzoek is opgezet, met voetnoten, foto’s, krantenknipsels, bijlagen en meer. De eerlijkheid gebied te zeggen dat het boek zonder die opzet nogal gewoontjes zou zijn geweest. De inzichten in de christelijke en Corsicaanse cultuur blijven aan de oppervlakte hangen, omdat de auteurs meer met elkaar bezig zijn dan met hun onderwerp. Het maakplezier spat echter van het boek af, en dat is een waarde op zich wanneer je zoveel tijd investeert in een boek dat in kleine oplage verschijnt.

Syrië, maar dan in Ierland, zo kun je de premisse van Prophet Song, de roman waarmee Paul Lynch in 2023 de Booker Prize won, waarschijnlijk het best omschrijven. Niets van wat hij vertelt is onwaarschijnlijk. Het begint ermee dat de echtgenoot van Eilish Stack wordt meegenomen voor verhoor en maar niet terugkomt. Daarna wordt de repressie steeds erger: Eilish raakt haar baan kwijt, haar kinderen komen in de problemen op school, protesten tegen het regime lopen uit op gewelddadigheden en een gewapende opstand die aanleiding is voor nog meer onderdrukking.

Lees verder Paul Lynch: Prophet Song