U gebruikt een verouderde browser. Om die reden werkt deze site wellicht niet naar behoren.Direct naar hoofdinhoud

Resultaten voor de categorie Literatuur

Tegen de adviezen in gaat Julian zwemmen. Hij verdrinkt bijna. Wanneer hij op het strand terugkeert is dat verlaten. Als hij nu ongezien wegkomt, zullen mensen denken dat hij verdronken is. Dan hoeft hij die vervelende lezing zometeen helemaal niet te houden. Een kwestie van het hotel in sluipen, daar wat kleren uit de koffer halen en dan de trein pakken. Naar ergens ver weg, waar niemand hem zal vinden.

De hoofdpersoon van Der fernste Ort van de productieve Oostenrijkse auteur Daniel Kehlmann liep als kind al weg in het zicht van problemen. Dat blijft hij doen, onder hoofdschuddend toekijken van zijn verstandige broer Paul. De lezer wordt in deze novelle meegesleurd in Julians schijnwerkelijkheid, eerst in een listige vlucht voor collega’s en andere verplichtingen, waar iedereen wel eens van droomt, maar gaandeweg steeds meer in een wereld vol illusies waar de werkelijkheid helemaal niet meer lijkt te bestaan. Een subtiel juweeltje.

Napoleon ontsnapt van Sint Helena, om ten tweeden male terug te keren uit ballingschap en het keizerschap op te eisen. Dat is de premisse van The death op Napoleon van de Australiër met Belgische roots Simon Leys. Met zo’n ingreep in de geschiedenis proberen schrijvers doorgaans een groots verhaal te vertellen. Denk aan The plot against America van Philip Roth, waarin nazifan Charles Lindbergh aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog de Amerikaanse presidentsverkiezingen wint.

Leys heeft andere bedoelingen. De glorieuze terugkeer in Frankrijk loopt namelijk niet helemaal zoals gepland en zonder blinde adoratie blijkt Napoleon een klein mannetje met beperkte capaciteiten. Hij wordt handelaar in watermeloenen in een Parijse voorstad, in afwachting van zijn Grote Moment. Het zou zonde zijn om meer te verraden over het plot van dit pareltje, dat goed is voor een fijne avond leesplezier.

Een kleine club in Netanja, een Israelische badplaats ten noorden van Tel Aviv. Dovaleh Greenstein, een grappenmaker op leeftijd, staat op het podium. Het publiek verwacht een avond licht vermaak, met een hoge grapdichtheid. Het pakt anders uit. Dovaleh stort zijn ellendige jeugd over hen uit, met tussendoor af en toe een grap om te voorkomen dat werkelijk iedereen wegloopt.

David Grossman won dit jaar de Man Booker International Prize voor A horse walks into a bar. Een ongemakkelijke monoloog van tweehonderd pagina’s, slechts af en toe onderbroken door observaties van Dovaleh’s jeugdvriend Avishai, die het optreden op uitnodiging meemaakt. Een harde vader, een liefhebbende moeder, een onhandig jongetje dat volop gepest wordt en dat compenseert door de clown uit te hangen – tot halverwege is het een vrij conventioneel verhaal. Dan, tijdens een jongerenkamp in de Negev, wordt Dovaleh halsoverkop uit de groep gehaald. Hij moet naar een begrafenis. Ze noemen hem wees. Maar verder vertelt niemand hem iets en zelf durft hij niets te vragen. De rit naar Jeruzalem is zenuwslopend, zowel voor Dovaleh als voor de lezer.

Is het een goed boek? Jazeker, al komt het wat traag op gang. Vooral knap is hoe Grossman de lezer langzaam dwingt in het hoofd van zijn afstotelijke hoofdpersoon. Eerst zie je vooral een tweederangsartiest die zich wentelt in zelfmedelijden, maar gaandeweg krijg je steeds meer te doen met dat jongetje dat zich in de bus naar Jeruzalem afvraagt wie van zijn ouders overleden is, terwijl de chauffeur hem met een stortvloed aan grappen probeert op te beuren.

The Underground Railroad (De ondergrondse spoorweg) was het laatste boek dat Barack Obama las tijdens zijn acht jaar in het Witte Huis. De president was onder de indruk – en hij was niet de enige, want Whitehead kreeg er de Pulitzer Prize 2017 voor.

The Underground Railroad is het relaas van de ontsnapte slaaf Cora, die via het vrije noorden van de Verenigde Staten probeert te bereiken, op de hielen gezeten door een premiejager. Historisch was de ondergrondse spoorweg een klandestien netwerk van veilige huizen en routes. In Whiteheads roman is het een echte spoorweg. Zo krijgt een schrijnend verhaal een magisch-realistische lading.

Meer weten? Lees het boek. Nog meer weten? Kom op 5 december naar Boek & Meester in Arminius. Ernest van der Kwast interviewt dan Colson Whitehead, en het publiek mag ook vragen stellen. Koop een kaartje of stuur me een berichtje voor kortingsacties.

Aan het begin van Italo Calvino’s roman If on a winter’s night a traveller begin de hoofdpersoon, Lezer genaamd, aan de roman If on a winter’s night a traveller door Italo Calvino. Dat we het meteen maar weten: dit is een metaroman, een roman over de verhouding tussen lezer en schrijver. Het leesgenot wordt echter ruw onderbroken: door een fout van de drukker bevat het boek telkens dezelfde eerste 32 pagina’s. De lezer gaat terug naar de boekhandel, krijgt een nieuw exemplaar mee en constateert dat dit een totaal ander boek is.

Zo begint een steeds dollere zoektocht naar telkens een nieuw boek waarbij de Lezer het einde niet haalt. Calvino probeert de lezer te laten meeleven met de Lezer door ook de beginnetjes van de onderbroken romans bij te voegen. Een detective noir, een streekroman, een erotisch niemandalletje, een Latijns-Amerikaans verhaal in de stijl van Marquez, iets dat van Dostojevski is geleend. Inderdaad, mooie beginnetjes van romans, waarvan het jammer is dat ze worden afgebroken.

Het is allemaal heel knap in elkaar gezet en tot ver over de helft boeit deze klassieker ook. Dan struikelt hij – in elk geval bij mij – over een breuk in het karakter van de hoofdpersoon. Zonder verdere aankondiging verandert de Lezer van een geïrriteerde boekenwurm in een volbloed avonturier, om daarna toch weer in de huiselijke sfeer te belanden. Alsof Calvino zichzelf in een hoek geschreven had en toen maar een deus uit de typmachine toverde om het geheel tot een goed einde te brengen. Jammer, want onnodig.

Zuivering, de nieuwe roman van Tom Lanoye, gaat over een misatrope stotteraar die een Syrische vluchteling in huis neemt. De twee mannen zijn collega’s, ze werken bij een bedrijf dat huizen schoonmaakt na branden, zelfmoorden en andere narigheid. Ook de poëzie bindt hen. Het gaat allemaal min of meer goed, totdat de vluchteling het tijd vindt om zijn gezin te laten overkomen en ook bij zijn vriend te laten intrekken.

Op dat moment … ik weet wat er dan gebeurt, want ik heb Zuivering al gelezen ter voorbereiding op Boek & Meester, aanstaande woensdag om 8 uur in het Bibliotheektheater. In elk geval toont Lanoye zich een geëngageerd schrijver, die zich in de vluchtelingencrisis verdiept heeft en zijn gehoor niet spaart. Solidariteit is mooi, maar heeft zijn onaangename kanten.

Hoe dan ook, we hebben Lanoye zo gek gekregen dat hij de Nederlandse presentatie van zijn jongste roman exclusief in Rotterdam doet. Kaartjes kosten een tientje, maar stuur me een berichtje en ik regel korting voor je.

Een besmettelijke ziekte, overgebracht door muggen, heerst in de stad. Iedereen blijft binnen. De naamloze held heeft zich eindelijk het bed van de buurvrouw in gekletst als zijn telefoon gaat. De baas van een criminele clan aan de lijn. Hij moet een klus doen. De Mexicaanse auteur Yuri Herrera slaagt er in The transmigration of bodies opnieuw in om binnen een paar pagina’s een onwerkelijke sfeer te scheppen, net als in Signs preceding the end of the world.

Het plot, dat tegen het eind een beetje rammelt, is eigenlijk niet zo belangrijk. Het gaat om de vanzelfsprekendheid waarmee iedereen berust in een maatschappij waarin geweld de norm is. Toeval, onhandigheid, misverstanden – het zijn de belangrijkste oorzaken van de strijd tussen de twee clans. De held heeft de gave om ze met woorden uit elkaars haren te houden. Terwijl hij dus zo snel mogelijk weer met de buurvrouw de koffer in wil duiken.

The transmigration of bodies is een hard-boiled detective in de barrio. Verlaten straten, personages die wel bijnamen hebben maar geen echte, handelingen die alleen maar fatalisme uitstralen. Alles door Herrera in eenvoudige zinnen geschetst. Je vraagt je af hoe hij dat in ’s hemelsnaam voor elkaar krijgt, je met zo weinig middelen meesleuren in zijn wereld.

Vier Hongaarse militairen zitten in een cel, ergens tijdens de Tweede Wereldoorlog. Opgesloten door hun eigen regering vanwege hun aandeel in een moordpartij dat het leger in januari 1942 heeft aangericht in de stad Újvidék (Novi Sad, in het noorden van Servië, waar een groot deel van de bevolking etnisch Hongaars is omdat het gebied tot 1918 bij Hongarije hoorde). Zo begint de novelle Cold Days van Tibor Cseres, die als soldaat de stad bezocht in de maanden na de ‘zuiveringen’, die bijna 4000 mensen het leven kostten. Pas twintig jaar later durfde hij erover te publiceren. Hij kreeg er veel kritiek om te verstouwen.

Wat precies de verhoudingen zijn tussen de vier wordt pas in de loop van het verhaal duidelijk, als ze stukje bij beetje vertellen waarom ze gedaan hebben wat ze deden. De officieren onder hen waren bezig met het vinden van comfortabel onderkomen en het regelen van amoureuze zaken. De recruut had honger en leed onder de kou. De bevolking, in elk geval de Joden en Serviërs onder hen, was vijandig. Er waren doden gevallen, als er geen maatregelen genomen werden, zou dat een vrijbrief voor een opstand zijn. De orders waren niet expliciet, maar duidelijk was dat er bloed moest vloeien om een voorbeeld te stellen.

Lees meerTibor Cseres: Cold Days

In een stad die we niet Aleppo of Damascus mogen noemen ontmoet een vrijgevochten jonge vrouw een behoedzame jongeman. Hij vindt haar spannend, zij krijgt van hem ruimte. De twee krijgen iets met elkaar, terwijl een enkele aanslag uitgroeit tot een burgeroorlog en daarna onderworpenheid aan een onberekenbaar, kwaadaardig regime. Dan doet het gerucht de ronde dat in de stad deuren bestaan waardoor je naar het westen kunt stappen – en begint het verhaal van Mohsin Hamid in Exit West pas echt.

De deuren zijn uiteraard een metafoor voor mensensmokkelaars. Je betaalt hen en stapt een onbekende schaduwwereld in waarin je niks meer te zeggen hebt en maar moet zien waar je belandt. In het geval van Nadia en Saeed is dat een vluchtelingenkamp op het Griekse eiland Mykonos, vervolgens een door vluchtelingen gedomineerde wijk in Londen en tot slot Californië. Maar anders dan bij Rodaan al Galidi is het vluchtelingencircus niet het onderwerp van Exit West. Het gaat om de relatie tussen de twee geliefden die verandert onder de omstandigheden.

Lees meerMohsin Hamid: Exit West

Ontdekt op vakantie in Oostenrijk: het werk van Michael Köhlmeier. Gevierd in eigen land, met ruim dertig werken op zijn naam, maar in Nederland niet bekend. Eén vertaling heb ik kunnen vinden. Ik las Sunrise en Der Unfisch. Met name de laatste is een fraaie parabel over liefde en hebzucht.

Het begint zo. Op weg naar een bergdorp overlijdt de artiest Roberto. Hij laat een opgezette walvis na, die tijdelijk op het dorpsplein geparkeerd wordt. Bijna een jaar later arriveert Sophie in het dorp om het graf van haar oom te zien en haar erfenis te claimen. Ze neemt haar intrek in de walvis. Wanneer ze de liefde bedrijft met de treurende Carl, verschijnt plotseling diens verloofde Maria op de stoep, die hem bij het altaar had laten staan. Een vrijpartij met Sophie blijkt wensen in vervulling te laten gaan. Zodra het dorp daar achter komt, zijn de rapen gaar.

Lees meerMichael Köhlmeier: Der Unfisch &?038; Sunrise



×